Hoe worden nieuwe wijnstokken gecreëerd?
Dat de kwaliteit van de druiven belangrijk is voor die van de wijn, weet elke wijnliefhebber. Maar ook de kwaliteit van de wijnstok is cruciaal. Waar komen die wijnstokken vandaan? Alleen al in Frankrijk bestaan 800 kwekerijen.
Deze ontstonden in Europa op het einde van de negentiende eeuw, toen de plaag van de druifluis (phylloxera) de wijngaarden vernielde. Men ontdekte immers dat Amerikaanse wijnstokken immuun zijn voor dit insect, waardoor men Europese wijnstokken op Amerikaanse onderstammen moest enten. Kwekerijen werden opgericht om deze delicate taak uit te voeren.
Vòòr het uitbreken van deze plaag werd niet geënt. Wijnbouwers die een nieuwe wijnstok nodig hadden, bogen een bestaande twijg tot onder de grond waar zij wortel schoot. Dan werd zij van de moederstok afgesneden en kon een nieuwe plant opgroeien.
Vandaag bestaat elke wijnstok uit twee stokken, die via het enten met elkaar worden verbonden en dan vergroeien. Het produceren van zo'n nieuwe geënte wijnstok, klaar om aangeplant te worden, duurt anderhalf jaar. Een jong plantje is immers kwetsbaar en moet in aarde een volledige vegetatieve cyclus doorlopen, waarbij het gevolgd en verzorgd moet worden. In serres gaat het sneller.
Het werk in kwekerijen is streng gereglementeerd, om de verspreiding van ziektes van de wijnstok te vermijden. Zo zijn er wijnbouwers die alleen nieuwe planten willen op basis van botanisch materiaal uit hun eigen wijngaard. Dat is toegelaten, maar de nieuwe plant mag dan alleen in diezelfde wijngaard aangeplant worden omdat zij drager kan zijn van een virus. Alleen door de overheid gecertifieerde klonen van een wijnstok mogen overal aangeplant worden.
Klonen (genetisch identieke planten) worden gecreëerd in wetenschappelijke laboratoria met het oog op bepaalde eigenschappen: regelmaat in de productie van druiven, grootte van de druiven, vermogen tot rijping, weerstand tegen ziektes, afwezigheid van virussen ... Dat heeft geleid tot een wereldwijde handel in genummerde klonen. Critici wijzen erop dat klonen verantwoordelijk zijn voor gestandaardiseerde wijnen, omdat alle wijnstokken in de wijngaard dan identiek zijn.
Hoe een wereldberoemd domein nieuwe wijnstokken creëert
Domaine de la Romanée-Conti in Bourgogne laat alleen nieuwe planten creëren op basis van stekken uit de eigen wijngaard. Beheerder Aubert de Villaine spreekt van het "vegetale patrimonium" van zijn domein, dat hij absoluut in stand wil houden, omdat hij het verantwoordelijk acht voor de hoge kwaliteit van de wijnen. "Indien ik planten van buitenaf binnenbreng", zo zegt hij, "dan wordt dit patrimonium gewijzigd en verzwakt."
