Waarom dure wijnen niet per se beter zijn
Er zijn van die momenten dat je al eens wat meer betaalt voor een fles wijn. Maar krijg je daar ook meer kwaliteit voor terug? Helemaal niet. In de wijnwereld is het verband tussen prijs en kwaliteit zoek geraakt. Wij leggen uit waarom.
Dat wijnen in prijs verschillen, kan een objectieve reden hebben. Zo is een wijngaard duurder als hij beter is gelegen. De wijnmaker kan opteren voor beter en duurder materieel. Het handmatig plukken en selecteren van druiven kost meer werkuren. Door een langere rijpingstijd moet de wijnbouwer wachten op inkomsten. Maar er is een limiet aan wat een wijnbouwer kan doen om zijn wijn beter te maken. En toch kan de prijs blijven stijgen, tot soms astronomische hoogte. Hoe komt dat? Omdat er in de wijnwereld vele factoren zijn die de prijs beïnvloeden en los staan van de reële kwaliteit in de fles.
1. De bekendheid en reputatie van de streek
Er zijn wijnstreken die een langere geschiedenis achter zich hebben, en dus meer tijd hadden om hun bekendheid en reputatie op te bouwen. In Frankrijk zijn Bordeaux en Bourgogne daar typevoorbeelden van. Hun uitstraling steunt weliswaar op een aantal objectieve factoren, zoals klimaat, bodem en topografie. Maar dat betekent niet dat alle wijndomeinen daar even goed gelegen zijn, en dat alle wijnbouwers er even goed werk leveren. Sommige wijnbouwers worden zelfs gemakzuchtig door de historische reputatie van hun streek: waarom zouden ze extra moeite doen als hun wijn toch zal verkopen doordat de naam van de streek op het etiket staat? Daarnaast is het altijd mogelijk dat het weer in een bepaald jaar tegenvalt en de druiven niet rijp worden, en daar kan zelfs een bekende streek niet tegenop. Maar de prijs blijft wel hoog.
2. De bekendheid en reputatie van het domein
Een familiaal wijndomein omspant vaak vele generaties. En ooit kan er een zeer getalenteerde wijnmaker in de familie geweest zijn, die veel prijzen en punten vergaarde en daardoor de reputatie van het domein vestigde. Maar misschien hebben de volgende generaties zo'n talent niet in hun rangen. Of wordt het domein in de loop van de tijd verkocht, bijvoorbeeld aan een rijke zakenman of investeringsfonds, waardoor de filosofie en dus ook de kwaliteit van de wijn verandert. Soms is een reputatie gebaseerd op een eretitel uit het verleden, zoals "grand cru classé" in Bordeaux. Die werd in 1855 (!) toegekend aan een reeks domeinen en daar is sindsdien niets aan veranderd terwijl de domeinen wel veranderden.
3. De rijkdom van de eigenaar én van de koper
Sommige rijke zakenlui vinden het voor hun status belangrijk om een wijndomein te bezitten, liefst in een gereputeerde streek. Daar betalen ze soms gekke prijzen voor, waardoor hun wijnen aan even gekke prijzen verkocht worden aan andere rijke zakenlui. Zo ontstaat een merkwaardige prijsspiraal naar boven, waarin kopers niet voor elkaar willen onderdoen en absoluut willen tonen dat ze zich deze wijnen kunnen veroorloven.
4. De mythe van een "topwijn"
Een "topwijn" wordt niet noodzakelijk gemaakt met het het doel een betere wijn te bekomen. Wel om te voldoen aan de kenmerken waarvoor wijndrinkers bereid zijn meer te betalen: meer kleur en concentratie, meer alcohol, een dikkere textuur, een krachtiger smaaksensatie, een langere rijping op nieuwe eikenhouten vaten.
5. Het creëren van schaarste
Schaarste drijft de prijs op. Daarom creëren wijndomeinen vaak bewust schaarste, bijvoorbeeld door in hun gamma één exclusieve wijn aan te bieden die slechts in een gelimiteerd aantal flessen beschikbaar is. Zelfs kleine wijndomeinen, die hun hele hele productie makkelijk in eigen land kunnen verkopen, kiezen er toch voor om in zoveel mogelijk landen aanwezig te zijn. Zo creëren ze in elk land schaarste, en kunnen ze overal de prijs hoog houden.
6. De rol van de tussenhandel
Niet alleen het wijndomein bepaalt de prijs van een wijn, ook alle personen en bedrijven die de wijn verdelen en tot bij de eindconsument brengen. Als invoerders bijvoorbeeld merken dat een bepaalde wijn aanslaat in hun land, kunnen zij de prijs verhogen terwijl ze die wijn nog altijd aan dezelfde prijs aankopen. Restaurants verhogen de prijs die zij aan de invoerder betalen, nog eens met factor drie of vier. En terwijl die prijs bij elke stap in het distributieproces de hoogte inschiet, verandert er aan de inhoud van de fles niets.
7. Wijn als luxemerk
Multinationals van mode, cosmetica en juwelen hebben begrepen dat wijn een gelijkaardig luxeproduct kan zijn. Vandaar dat zij ook in wijn investeren, en de marketingtechnieken van hun sector daarop toepassen. Een bekend voorbeeld is de luxemultinational LVMH, die in het spoor van Dior, Givenchy en Kenzo ook champagnes als Veuve Clicquot, Ruinart en Dom Pérignon dezelfde luxueuze uitstraling bezorgt. Een van haar wijndomeinen, Cheval Blanc uit Saint-Emilion, is zelfs een merk van luxehotels geworden (ontdek het op chevalblanc.com).
8. Wijn als belegging
Heel wat dure wijnen worden niet gekocht om te drinken, maar om later duurder door te verkopen. Net zoals voor kunst en antiek bestaat er immers een internationaal circuit van wijnveilingen (met bekende namen als Christie's en Sotheby's), waar wijnen aan de hoogste bieder worden verkocht. Op die manier circuleren er wijnen in de wereld die nog nooit zijn ontkurkt, alleen maar verkocht en doorverkocht aan steeds hogere prijzen.
9. De gemakzucht van de koper
Bemiddelde kopers die zich niet in wijn verdiept hebben, blijven uit gemakzucht voor de bekende dure namen kiezen. Sommeliers van chique restaurants spelen dat spel mee, in plaats van op zoek te gaan naar vergelijkbare kwaliteit in minder bekende streken tegen lagere prijzen: dat zou immers meer tijd en werk vergen. Zo blijft de vraag naar dergelijke wijnen hoog, en de prijs dus ook.
10. Prijs is wat een idioot wil betalen
Wie een waanzinnig hoge prijs voor een wijn durft te vragen, vindt altijd wel kopers die net daardoor aangetrokken worden, onder meer omdat ze ermee kunnen tonen dat ze niet om geld verlegen zitten. Een voorbeeld is Liber Pater, een wijn uit de bescheiden regio Graves in Bordeaux, waarvan de jaargang 2015 voor 30.000 euro (!) werd verkocht. De voorheen onbekende wijnmaker Loïs Pasquet slaagde er immers in om rond zijn wijn een mythisch verhaal over authentieke 19de-eeuwse wijnbouw en pure terroirwijn te vertellen, zodat hij toch een publiek voor zich kon winnen. Je kan er alles over lezen op de website wijngekken.nl.
Slimmer wijn kopen: enkele tips
- Bepaal voor jezelf een maximumbedrag per fles, en ga daar niet boven. Een leidraad is dat je in de handel tussen 15 en 30 euro zeker een kwalitatieve wijn kan kopen. (Je blijft best boven 10 euro, want daaronder wordt het toch wel moeilijk om een echt goede wijn te vinden.) In een restaurant zal je die richtprijzen helaas moeten verdubbelen.
- Wees niet beschaamd om je invoerder of sommelier je maximumbedrag mee te delen. Een goede invoerder of sommelier heeft die duidelijkheid graag en gaat er met plezier mee aan de slag om je te verrassen.
- Vertel de sommelier of invoerder welke wijn(en) je graag drinkt, en vraag om een wijn in die stijl, binnen jouw prijslimiet.
- Zie je in een restaurant een wijn die je graag zou drinken maar die je te duur vindt, zoek dan op wat hij kost bij een invoerder. Zo kan je hem daar kopen om thuis van te genieten.
- Zie je een wijndomein dat een grote reputatie heeft? Koop dan de goedkoopste wijn ervan, vaak verschaft die je al veel drinkplezier.
- Als een bepaalde wijn je bevalt, zoek dan uit van welke druif (of druiven) hij gemaakt werd, en zoek een wijn van diezelfde druif (of druiven) uit een minder bekend wijngebied of wijnland.
- Durf het avontuur aan: kies voor een wijn uit Oost-Europa of Zuid-Afrika, uit de Ardèche in Frankrijk, uit Galicië in Spanje, uit Sicilië of Abruzzo in Italië, uit Langhe in plaats van Barolo, uit Malepère in plaats van Bordeaux, enz. Durf ook een onbekende druif te kiezen. En denk niet dat champagne automatisch beter is als aperitief, er zijn tal van schuimwijnen uit andere streken en landen die volgens dezelfde methode gemaakt worden.
- Koop nooit meerdere flessen van een wijn tegelijk, koop eerst één fles en dan pas meerdere exemplaren als de wijn je bevalt. En ga naar degustaties die wijninvoerders organiseren: je krijgt er de kans om gratis heel wat wijnen te proeven.
